यो कानून किन बन्यो
कानून नं. 68, सन् 2015 अघि कुवेतको निजी क्षेत्रको सामान्य श्रम कानून (नं. 6, सन् 2010) घरेलु कामदारमा पटक्कै लागू हुँदैनथ्यो, यद्यपि विदेशी कामदारमा उनीहरूको ठूलो हिस्सा छ। यो कानूनले त्यो कानूनी खाली ठाउँ भर्यो र पहिलो पटक घरेलु कामदारलाई स्पष्ट कानूनी अधिकार दियो। यसको व्याख्यात्मक टिप्पणीमा भनिएको छ कि उद्देश्य घरेलु कामदारका मामिला नियमन गर्ने कानूनी कमी पूरा गर्नु थियो, किनकि विदेशी कामदारमा ठूलो हिस्सा भए पनि सामान्य श्रम कानूनले उनीहरूलाई समेट्दैनथ्यो।
कामको घण्टा र आराम (धारा 22)
कामको अधिकतम घण्टा दिनमा 12 हो, बीच-बीचमा आरामसहित। कामदारलाई हरेक हप्ता तलबसहित एक आरामको दिन र तलबसहितको वार्षिक बिदाको हक छ — कानूनको पाठमा वार्षिक बिदाका दिनको ठ्याक्कै संख्या लेखिएको छैन; यो कार्यकारी नियमावलीमा तय हुन्छ, त्यसैले ठ्याक्कै संख्याका लागि हालको नियमावली हेर्नुहोस्।
रोजगारदाताका मुख्य दायित्व
- खाना, बस्ने ठाउँ र लुगा: पूरै रोजगारदाताको जिम्मेवारी।
- उपचार: उपचार र स्याहारको खर्च रोजगारदाताले बेहोर्छ (धारा 9)।
- उपयुक्त बस्ने ठाउँ: रोजगारदाताले सम्मानजनक जीवनस्तरको बस्ने ठाउँ दिनुपर्छ (धारा 11)।
- खतरनाक काम होइन: स्वास्थ्य वा सम्मानलाई हानि गर्ने काम दिन निषेध छ (धारा 10)।
- मृत्युमा स्वदेश फिर्ता: रोजगारदाताले कामदारको शव स्वदेश पठाउनुपर्छ, र मृत्यु भएको महिनाको तलब पनि दिनुपर्छ (धारा 22)।
राहदानी राख्ने हक
कानून स्पष्ट भन्छ कि घरेलु कामदारको राहदानी उसको व्यक्तिगत कागजात हो जुन आफूसँग राख्ने हक उसलाई छ, र रोजगारदाताले कामदारको आफ्नै सहमतिबिना त्यो जफत गर्न पाउँदैन। सहमतिबिना राहदानी जफत गर्नु कानूनको पाठ अनुसार स्पष्ट उल्लङ्घन हो, नरुचाइएको तरिका मात्र होइन।
तलब
तलब भनेको रोजगार सम्झौतामा तोकिएको आधारभूत तलब हो, जुन गृह मन्त्रालयको निर्णयले तोकेको न्यूनतम तलबभन्दा कम हुन सक्दैन — कानून आफैंले कुनै निश्चित रकम भन्दैन, वास्तविक न्यूनतम तलब छुट्टै मन्त्रालयको निर्णयले तोक्छ जुन बदलिन सक्छ। तलब हरेक महिनाको अन्त्यमा दिनुपर्छ, र कुनै पनि हालतमा त्यसबाट केही कटाउन पाइँदैन (धारा 8)।
घरेलु कामका लागि कानूनी उमेर (धारा 21)
21 वर्षभन्दा कम वा 60 वर्षभन्दा बढी उमेरका घरेलु कामदारको भर्ना वा रोजगारी निषेध छ, मन्त्रालयको छुटबाहेक।
सेवा अन्त्य उपदान (धारा 23)
घरेलु कामदारको उपदान व्यवस्था निजी क्षेत्रको सामान्य व्यवस्थाभन्दा पूरै फरक छ: सम्झौता पूरा भएपछि कामदारले सेवाको हरेक वर्षका लागि पूरा एक महिनाको तलब पाउँछ — श्रम कानून नं. 6/2010 जस्तो पहिलो पाँच वर्ष र त्यसपछिको कुनै बाँडफाँड छैन।
ढिलो तलब र नतिरिएको ओभरटाइम
- तलब ढिलो भएमा, तोकिएको भुक्तानी मितिपछि ढिलाइको हरेक महिनाका लागि कामदारलाई KD 10 को हक छ। स्रोत: कानून नं. 68/2015, धारा 27।
- रोजगारदाताले ओभरटाइमको भुक्तानी गर्न अस्वीकार गरे कामदारले घरेलु श्रम विभागमा उजुरी गर्न सक्छ, जसले सम्झौतामा तोकिएको तलबको कम्तीमा दोब्बर क्षतिपूर्तिको आदेश दिन सक्छ। स्रोत: कानून नं. 68/2015, धारा 28।
सम्झौता नवीकरण र विवाद समाधान
कुनै पक्षले सम्झौताको अवधि सकिनुभन्दा कम्तीमा दुई महिनाअघि नवीकरण नगर्ने सूचना नदिएसम्म सम्झौता आफैं नवीकरण हुन्छ। विवाद पहिले समाधानका लागि गृह मन्त्रालयको घरेलु श्रम विभागमा जान्छ; समाधान नभए तुरुन्त सुनुवाइका लागि देवानी अदालतको श्रम इजलासमा पठाइन्छ। घरेलु कामदार वादी भएका सबै मुद्दा मुद्दाको हरेक तहमा अदालती शुल्कबाट मुक्त छन् — अर्थात् रोजगारदातामाथि मुद्दा हाल्न घरेलु कामदारले कुनै दर्ता शुल्क तिर्नु पर्दैन।
आफ्नो अंक निकाल्नुहोस्
यी नियमहरू आफ्नो तलब र मितिमा लागू गर्न निःशुल्क सेवा-अन्त्य क्यालकुलेटर प्रयोग गर्नुहोस्।
सामान्य प्रश्नहरू
- रोजगारदाताले घरेलु कामदारलाई दिनमा कति घण्टा काम लगाउन सक्छ?
- एक दिनमा बढीमा 12 घण्टा, बीच-बीचमा आरामसहित। स्रोत: कानून नं. 68/2015, धारा 22।
- के रोजगारदाताले घरेलु कामदारको राहदानी राख्न सक्छ?
- सक्दैन, राहदानी घरेलु कामदारको व्यक्तिगत कागजात हो जुन उसैसँग रहन्छ, र रोजगारदाताले कामदारको आफ्नै सहमतिबिना त्यो राख्न पाउँदैन। स्रोत: कानून नं. 68/2015, धारा 12 र 22।
- घरेलु कामदारको सेवा अन्त्य उपदान कसरी हिसाब हुन्छ?
- सम्झौताको अवधि पूरा भएपछि सेवाको हरेक वर्षका लागि पूरा एक महिनाको तलब — यो निजी क्षेत्रको तहगत सामान्य व्यवस्थाभन्दा फरक छ। स्रोत: कानून नं. 68/2015, धारा 23।
- रोजगारदाताले तलब दिन ढिलो गरे के हुन्छ?
- तोकिएको भुक्तानी मितिपछि ढिलाइको हरेक महिनाका लागि घरेलु कामदारलाई KD 10 को हक छ। स्रोत: कानून नं. 68/2015, धारा 27।
स्रोतहरू
- Kuwait Law No. 68 of 2015 on Domestic Workers, full Arabic text (Articles 1-54), as published by One Roof Kuwait
- Law No. 68/2015, Article 22 — maximum working hours, food/housing/medical obligations, weekly and annual leave, passport retention
- Law No. 68/2015, Article 21 — minimum/maximum age of domestic workers (21-60)
- Law No. 68/2015, Article 23 — end-of-service gratuity formula
- Law No. 68/2015, Article 27 — penalty for delayed wage payment
- Law No. 68/2015, Article 28 — compensation for unpaid overtime via complaint
- Law No. 68/2015, Articles 31 and 36 — dispute resolution and court-fee exemption
यो मार्गदर्शनले सामान्य जानकारी दिन्छ, कानूनी सल्लाह होइन। आफ्नो अवस्थासँग सम्बन्धित सल्लाहका लागि जनशक्ति सार्वजनिक प्राधिकरण (PAM), गृह मन्त्रालय, वा इजाजतपत्र प्राप्त वकिलसँग सम्पर्क गर्नुहोस्।